Mostrando entradas con la etiqueta muller. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta muller. Mostrar todas las entradas

jueves, 5 de diciembre de 2019

VENRES 13 Obradoiro non mixto: pracer e sexualidade feminina

No obradoiro abordaranse distintas cuestións que teñen que ver co modelo de sexualidade feminina, caracterizada por unha vivencia máis global. Abordaranse aspectos fisiolóxicos e psicolóxicos da corporalidade, proporcionaranse explicacións sobre a fisioloxía e a resposta sexual feminina, o ciclo menstrual, entre outras cousas. 
Analizaranse as presións sociais sobre a sexualidade e potenciarase o empoderamento erótico a través da escoita das propias necesidades, límites e crenzas individuais, así como mediante o desenvolvemento dun estilo de comunicación asertivo.
CUÁNDO: 13/12/2019
INSCRIPCIONES: Desde el 09/12/2019 hasta el 12/12/2019
HORARIO: de 21.00 a 00.00 horas
DIRECCIÓN: Centro Sociocultural Ágora. Lugar Gramela 17. 15010 A Coruña
PRECIO: Gratuíto
REQUISITOS: Mulleres de 18 a 30 anos.
Dinamiza: Asociación Galega para a Saúde Sexual (Agasex)

lunes, 18 de febrero de 2019

O goberno local presenta a programación do 8M, "atravesada por un enfoque transversal e interseccional", na que destacan a feminista Marcela Lagarde ou o concerto das Pussy Riot

A concelleira de Igualdade e Diversidade, Rocío Fraga, deu a coñecer a serie de actividades, entre as que se inclúen o festival de música gratuíto ‘Mulleres que transforman realidades’ na praza de María Pita o 9 de marzo.
A concelleira de Igualdade e Diversidade, Rocío Fraga, presentou esta mañá a programación de actividades do goberno municipal con motivo do vindeiro 8 de Marzo, Día Internacional das Mulleres, "unha data especial despois do éxito da convocatoria da folga internacional feminista do pasado ano". A edil lembrou que, de cara a este 2019, o Concello da Coruña apoiará de novo a convocatoria, baseada nos eixes laboral, de coidados, estudantil e de consumo, logo da aprobación por unanimidade na sesión plenaria do pasado luns, 11 de febreiro, dunha moción neste sentido,á vez que avanzou que as concelleiras do goberno local sumaranse á folga "e non terán axenda institucional" nesa xornada.
Baixo a denominación Mulleres que transforman realidades, o Concello da Coruña propón unha programación "ampla e diversa que pretende estender a mirada reflexiva e reivindicativa da folga feminista ao longo de todo o mes de marzo", a través dunha liña de actividades "marcada por un enfoque transversal e intereseccional, para chegar a todos os públicos, de todas as idades", apuntou a edil. Así, a programación incluirá faladoiros, un festival de música gratuíto, cafés feministas, mostras bibliográficas, proxeccións audiovisuais, roteiros, obras de teatro, un gala de circo e unha carreira popular, entre outras propostas. "Con esta nova convocatoria insistimos en sinalar de que maneira os dereitos das mulleres forman parte da historia incompleta dos dereitos humanos, para facernos eco dun movemento internacional de mulleres que, dentro e fóra das nosas fronteiras, berra que, se as mulleres paran, para o mundo", aseverou a concelleira.
Unha das actividades máis destacadas será o faladoiro Os dereitos humanos, os dereitos das mulleres. Desafíos nas loitas feministas do século XXI que Marcela Lagarde ofrecerá o 14 de marzo no Paraninfo da Universidade da Coruña, ás 19.00 horas. A recoñecida feminista, académica, antropóloga e investigadora mexicana abordará nunha conversa aberta coa cidadanía o papel dos dereitos humanos e a súa crítica e transformación baixo a luz do feminismo. "Se o ano pasado contamos con Silvia Federici para a apertura da Escola de Empoderamento Feminista, nesta ocasión, coincidindo coa programación do 8M e a terceira edición da escola, contaremos cunha das representantes máis destacadas do feminismo latinoamericano", apuntou Fraga, quen lembrou que actividade se organiza en colaboración co Centro de Estudos de Xénero e Feminismo da Universidade da Coruña (CEFEX).  
Outra das novidades desta programación, "posible grazas á importante colaboración da Concellería de Culturas, Deporte e Coñecemento", segundo salientou a edil --quen estivo acompañada na presentación polo edil José Manuel Sande--, será a primeira edición do Festival Mulleres que Transforman Realidades, e que se celebrará na praza de María Pita o 9 de marzo, desde as 20.00 e até as 01.30 horas. A cita, cun cartel de carácter internacional, contará coas actuacións de "mulleres de distintos contextos e diferentes estilos, cunha clara mensaxe feminista", segundo explicou Fraga, como son Brassica Rapa, Mounqup, Xiomara Fortuna, Marinah --vocalista de Ojos de Brujo-- e a banda Pussy Riot como cabeza de cartel, "coñecida polas súas reivindicacións performativas feministas e contraria á represión política".  Durante o festival a praza contará, ademais, cun Punto Violeta, "un novo espazo de sensibilización, prevención, promoción da igualdade e asesoramento ante as violencias machistas", dixo a edil.
A concelleira explicou os Puntos Violeta, que se implantan por vez primeira este ano, farán un percorrido itinerante por diferentes equipamentos municipais da cidade entre os días 11 e 15 de marzo, en horario de 10.00 a 13.00 e de 17.00 a 20.00 horas; e que nestes espazos se desenvolverán os Cafés Feministas, "espazos nos que, da man de relatoras expertas na materia, dinamizaremos unha conversa aberta á veciñanza para seguir tecendo redes feministas".  Así, o día 12 de marzo, o centro Ágora acollerá un Café Feminista sobre a Folga do 8M; o 13 de marzo, no Fórum Metropolitano, abordarase a are violencia obstétrica; o 14 de marzo, no centro cívico de Monte Alto, trataranse cuestións vinculadas ás masculinidades e a corresponsabilidade; e, por último, o 15 de marzo, no centro cívico do Castrillón.
Carreira Popular 'Querémonos vivas'
Nesta ocasión a programación municipal do 8M terá un importante compoñente deportivo. A partir deste ano, a IX Carreira Popular da Torre de Hércules - Trofeo José Varela Calviño  pasará a ter como lema #QuerémonosVivas. "O feito de que esta carreira teña lugar na contorna da Torre, e en horario nocturno, pareceunos axeitado para poder visibilizar  que as mulleres queremos facer deporte, á hora e no lugar no que queiramos, e sen ter medo. Á raíz das reaccións e convocatorias espontáneas xurdidas tras o asasinato machista de Laura Luelmo decidimos compartir este espírito sobre o dereito das mulleres ao espazo público, precisamente, nesta proba nocturna", destacou Fraga, quen avanzou que esta proba do circuíto municipal Coruña Corre "tamén terá, realmente, carácter solidario. Ademais, durante a súa celebración, instalarase o Garabato de Xogos, un espazo para familias e nenas e nenos maiores de 3 anos, con máis de 30 xogos construídos con material de refugallo no que se poñerán a proba diversas capacidades para toda a familia, e que estará aberto ao longo de toda a tarde.
Uns días antes, o domingo 10 de marzo, e en colaboración coa asociación AMI, realizarase a xornada de portas abertas Escalada en feminino, para dar a coñecer ás veciñas da cidade o potencial que ten a escalada como deporte. A actividade, que se desenvolverá entre as 11.00 e as 13.00 horas no rocódromo de Riazor, está aberto a mulleres de todas as idades.
Artes escénicas
O teatro e o circo formarán tamén parte da celebración do 8M, con propostas para todos os públicos. A primeira das citas será o 3 de marzo, no teatro Colón, representación de Liberto, de Marelas Teatro, na que participan Rocío González, Cris Iglesias e Lucía Aldao. As entradas para esta obra poderanse adquirir tanto no Colón como nos puntos de venda habituais.
Os días 6 e 7, as artes escénicas percorrerán as rúas do centro da cidade cunha monicrequeira en zancos e o seu monicreque, no que darán a coñecer a programación de Mulleres que transforman realidades. O mesmo xoves 7 de marzo, ás 20.30 horas, o Teatro Rosalía Castro acollerá a representación da peza de teatro documental Anatomía dunha serea, de Chévere, construída sobre a memoria e a experiencia persoal da actriz Iria Pinheiro como muller, como nai e como vítima da violencia obstétrica. As entradas poderanse adquirir no billete do despacho da praza de Ourense, Ticketea ou no propio teatro o día da representación.
Xa o sábado 9 de marzo, ás 20.00 horas, o Fórum Metropolitano será o escenario para o espectáculo musical Abandónate mucho, de Las XL, que deconstrúe o mito do amor romántico. "A obra durará unhs 50 minutos e desde a Concellería facilitaremos, a través do transporte público, o traslado até a praza de María Pita, na que se estará a celebrar o Festival Mulleres que Transforman Realidades", avanzou a responsable municipal, quen sinalou que as entradas para Abandónate mucho, que serán de balde, se deberán retirar previamente a través da plataforma Ticketea. Contra final do mes, o 30 de marzo, no auditorio do Centro Ágora, celebrarase Cirqueiras, unha gala de circo en clave feminina con varios números do máis destacado do panorama do circo galego, con Sue Moreno, Raquel Veganzones, Pajarito, Ánxela Blanco e Vanessa Rivas. O espectáculo, que terá lugar de 18.30 a 20.00 horas, contará con acrobacias aéreas, malabares, maxia e clown en clave de humor, e a entrada será completamente gratuíta até completar a capacidade do espazo.  
Por último, o 31 de marzo, contra ás 18.00 horas, a compañía Teatro Redrum ofrecerá, para nenas e nenos de entre 4 e 8 anos, Roedores, unha fábula dramatizada que fomenta a igualdade, facendo fincapé na igualdade de xénero a través das peripecias das súas protagonistas. A entrada será gratuíta até completar o a capacidade do salón de actos do centro cívico dos Mallos.
Roteiros
Este ano o Concello da Coruña propón a celebración de dous roteiros en clave feminista, para achegar o labor das mulleres que traballaron a prol da transformación social na cidade. Así, os sábados 2, 9, 23 e 30 de marzo, en horario de 12.00 a 13.30 horas, terá lugar no cemiterio de San Amaro o roteiro A memoria das mulleres, unha visita guiada gratuíta con posterior concerto na capela para dar a coñecer ás mulleres relevantes en distintos eidos da cidade enterradas neste cemiterio. A inscrición para esta actividade poderase facer a través do teléfono de atención cidadá 010 ou do correo electrónico medioambiente@coruna.es.
Por outra banda, o sábado 16 de marzo, tamén en horario de mañá --neste caso de 11.30 a 13.30 horas-- terá lugar As guerreiras dos dereitos na cidade de cristal, un roteiro teatralizado que percorrerá o centro urbano do municipio no que se relatará a conexión das mulleres e da cidade coa loita polos dereitos humanos, os dereitos das mulleres --como a loita por unha vida digna, a educación, o traballo ou a liberdade sexual-- e a relación entre urbanismo e feminismo. Este roteiro, que será accesible para persoas con mobilidade reducida e para persoas xordas, tamén será gratuíto e a inscrición poderase facer a través do web www.coruna.gal/igualdade.
Outras actividades
Como é habitual, ademais da creación de actividades específicas a través do Centro de Planeamento Familiar (COF) ou da Unidade de Atención ás Migracións (UAMI), outros servizos municipais uniranse á programación. Así, as bibliotecas municipais organizarán distintas actividades nos seus equipamentos, como o faladoiro Mulleres moi tecnolóxicas, que impartirá a formadora de informática e robótica Ana Belén Díaz Parapar na Biblioteca Infantil e Xuvenil o 13 de marzo, ás 19.00 horas. No caso do centro Ágora, a biblioteca acollerá a exposición A saia raíña, que recolle testemuños sobre o loito nas mulleres de Galicia co obxecto de mostrar a desigualdade existente entre homes e mulleres, entre outras cousas, no dereito de manifestar os sentimentos. A exhibición poderase visitar do 28 de febreiro ao 17 de abril en horario de apertura da biblioteca.
No propio centro Ágora, o día 20 de marzo, terá lugar o faladoiro interactivo Enredámonos? Whatsapps, mocidade e ciberviolencias, que impartirá a psicóloga Ianire Estébanez, que abordará a realidade das violencias machistas nas redes sociais, "seguindo a liña dos obradoiros impartidos este mes de marzo sobre Instagram", apuntou a concelleira. No caso do Fórum Metropolitano, na Sala Marilyn Monroe proxectaranse catro películas diferentes durante as fin de semana do mes de marzo, que achegarán diferentes reflexións sobre a situación das mulleres na actualidade con historias ambientadas en Francia, Uruguai, Arxentina e Brasil.
Pola súa banda, os centros cívicos municipais realizarán actividades participativas e contarán coa lectura dun manifesto pola igualdade o xoves 7 de marzo. Nestes equipamentos elaboraranse collages, un xogo da oca dende o que traballar a igualdade e a corresponsabilidade e terán lugar tamén actividades concretas no centro do Castrillón vinculadas á situación da muller en Nicaragua --realizadas á proposta das entidades Solidariedade Internacional de Galicia e Solidariedade Galega--, como son a mostra fotográfica documental Resistencia nicaragüense con rostro de muller --do 25 ao 29 de marzo no Castrillón--, e o obradoiro de máscaras Feminismo en Nicaragua hoxe e o monólogo de teatro cabaré La revolución será feminista o no será, con Las Amapolas. Ambas actividades celebraranse na tarde do martes 26 de marzo.  
Para consultar con detalle toda a información completa de Mulleres que Transforman Realidades, a veciñanza pode visitar, a partir do luns 18, a páxina web municipal www.coruna.gal/igualdade.

martes, 25 de septiembre de 2018

DESPERTANDO A NATUREZA ERÓTICA, ESCOITANDO O NOSO PRACER

Descrición da actividade: Reconectar cos nosos desexos como suxeitos sexuais, despatriarcalizando e ampliando a nosa sexualidade e descubrindo novas formas de pracer. Apertura dos sentidos mediante dinámicas creativas para descubrir o noso mapa de praceres a través da natureza.
O obxectivo principal desde obradoiro é a escoita das sensaciones e as fantasías nun espazo de mulleres que xenere confianza para a apertura dos sentidos.
Dirixido a: mulleres a partir de 18 anos
Qué precisas: Traer roupa cómoda e unha esterilla ou toalla para estar máis cómodas.
Facilitadores: Jeane Costa. Sexología Atlántica
Datas: 29 de Setembro
Horario: de 16:30 a 18:30 horas
Lugar: zona anfiteatro Coruña (ver mapa)
Actividade: de balde
Participantes: 20
Claves: Empoderamento da muller
En caso de choiva, a actividade trasladarase ao centro cívico.

lunes, 26 de marzo de 2018

El 8M y la centralidad del cuerpo

El cuerpo se ha entendido como un campo de batalla violentado y agredido, como fuente de subjetividad y de procesos identitarios, y como la prueba irrefutable de nuestra necesidad de cuidados.

El 8M ha sido un éxito sin paliativos. Un éxito que ha superado las previsiones más optimistas y que ha sorprendido incluso a quienes seguían muy de cerca la convocatoria. La movilización de las mujeres ha dejado fuera de juego a buena parte de los partidos, a quienes intentaron demonizarla y fragmentarla, y a quienes no supieron calcular sus dimensiones.

En este 8M ha quedado claro que la vivencia colectiva de las mujeres puede ser más movilizadora que los discursos pretenciosos y las disputas vacías; que las etiquetas que las dividen entre trabajadoras y “no trabajadoras” empiezan a ser irrelevantes; que la caricaturización del feminismo, el paternalismo soberbio y la violencia dialéctica de columnistas y medios de comunicación, no tenían ningún recorrido. Todos han claudicado. Las mujeres han demostrado que los sindicatos de las dos horitas, las habían infravalorado. Que hoy el mundo del “empleo” no es la única fuente de socialización, que las identidades no son rígidos compartimentos laborales, y que no puede seguir obviándose el carácter patriarcal de nuestro sistema productivo.

La política institucionalizada, en sus diferentes formatos, se ha descubierto incapaz de prever y canalizar la protesta, y, en muchos casos, también incapaz de comprender el tejido de lo común que tenía por delante. Las mujeres han optado abiertamente por una conexión y una interacción no mediada.

Entre otras cosas, el 8M español ha sido la respuesta a muchas de las preguntas y carencias que no ha sabido solventar el feminismo institucional. Un feminismo que se ha ocupado de atender a las demandas de representación de las mujeres, pero que no ha conseguido mejorar sustantivamente su situación global.

Como ha señalado mi buena amiga Laura Gómez, en estos años, la agenda de igualdad se ha centrado, sobre todo, en impulsar el acceso de las mujeres al mercado como mano de obra barata y flexible, y en promover un cambio de valores que reconociera a las trabajadoras como ciudadanas, subalternizando, colateralmente, a las que “no trabajaban”. Las acciones afirmativas han acabado teniendo un impacto más positivo sobre la competitividad del mercado que sobre el nivel de vida de las mujeres, y, más allá de ciertos ajustes, no han logrado subvertir las desigualdades que están en el origen de su discriminación y su opresión.
El 8M ha clamado, además, contra un feminismo homogeneizador, abstracto y desempoderante, que ha sido más sensible a los lobbies feministas que a su reivindicación organizada. Estos lobbies de salón, que fueron útiles por un tiempo, han acabado funcionando como el dique de contención de un feminismo más materializado y relacional, que es el que ahora está liderando el nuevo asalto.

Las temáticas movilizadoras del 8M marcarán el futuro de las mujeres en España, y, en su mayor parte, se han articulado alrededor de la centralidad del cuerpo; una centralidad que ha sido el fruto de un efecto mariposa y cuyo eco se ha dejado sentir en lugares tan remotos como Italia, EEUU, Argentina, México o Chile. El cuerpo se ha entendido como un campo de batalla violentado y agredido, como fuente de subjetividad y de procesos identitarios, y como la prueba irrefutable de nuestra necesidad de cuidados.

Hasta la peineta de tener que estar a dieta / Yo elijo cómo me visto y con quién me desvisto. Las mujeres se han alzado frente a la mercantilización del cuerpo como objeto de reclamo, de intercambio sexual, agresión, explotación y violencia sexual.
Las limitaciones de la ley de violencia de género, que el Pacto de Estado ha querido superar torpemente, su deficiente aplicación y las resistencias judiciales de las que ha sido objeto, no han podido evitar que casi 1000 mujeres hayan sido asesinadas desde 2002-2003, ni que un 1,4 millones de mujeres y niñas hayan sido víctimas de violencia sexual en este país. Los casos de Diana Quer, Nagore Lafagge o de “la manada”, demostraron, además, que esa resistencia era compartida por una buena parte de la sociedad que también se ocupó de revictimizarlas. El hecho de que muchos casos de violencia sexual afectaran, sobre todo, a chicas jóvenes, ha prendido en los centros de secundaria y en las Universidades, alimentando la sororidad y la empatía de quienes se pensaban seguras y protegidas. Quiero ser libre y no valiente / Sola y borracha quiero volver a casa / Los violadores existieron antes que las minifaldas, fueron eslóganes que se gritaron por toda España.

Con pene o con vagina, mujeres combativas. El cuerpo se ha concebido también como una fuente de subjetividad, de deconstrucción de identidades o de reivindicación de derechos. Los procesos identitarios asociados al cuerpo, han sido la bandera de una diversidad de género que se ha convertido en el caldo de cultivo de un sinfín de delitos de odio. En 2016, los delitos de odio asociados a la LGTBIfobia aumentaron en un 36%. La LGTBIfobia, la homofobia, la transfobia y la bifobia, saltaron a las calles con el autobús tránsfobo de HazteOir, que venía a echar gasolina al fuego y que fue objeto de una virulenta contestación. Entretanto, el Orgullo se ha apoderado de las calles de las grandes ciudades españolas, en un tono tan atractivo como empoderante. Y puede decirse, incluso, que el feminismo académico más joven es hoy, eminentemente, queer. 

No sé si yo salí de tu “costilla”, lo que sé es que tú saliste de mi “coño” / No soy Siri, búscate la vida / Manolo, hazte la cena tú solo / Te paso delantal, buen negocio, nunca te faltará trabajo. El cuerpo como objeto de cuidados, la apelación a la vulnerabilidad como un signo identificador de lo humano, ha subrayado la relevancia de las mujeres, tanto en el ámbito reproductivo como productivo, así como la dependencia que todos tenemos de ellas en su rol tradicional de cuidadoras.

La corresponsabilidad, el deber de cuidar, el derecho a cuidar y a ser cuidado, nuestras plusvalías afectivas, han sido la cabeza de lanza de una narrativa revolucionaria que bascula sobre las experiencias más cotidianas y concretas de las mujeres. Y en este punto se han encontrado las abuelas, con las hijas y las nietas ( Lo que no tuve para mí, que sea para vosotras, rezaban algunas pancartas). La solidaridad de nuestras mayores, que sostienen a varias generaciones con sus exiguas pensiones y que cultivan una cadena de cuidados sin las que sus hijos ni siquiera podrían trabajar (aún en condiciones precarias), comparte su raíz con la actual movilización de pensionistas que ha superado ya todas las expectativas. Precisamente, esta misma crisis de cuidados que suplimos con nuestras abuelas, ha visibilizado también a las migrantes cuidadoras, infraciudadanas e inframujeres, de las que también dependemos.

Finalmente, no hay duda de que esta centralidad del cuerpo está también relacionada con la defensa de los comunes y con el papel protagonista que han jugado las mujeres en la resistencia frente al expolio y las privatizaciones de los servicios públicos. De hecho, no es casualidad que las organizaciones que en España han luchado contra los desahucios y la pobreza energética, las que más han apoyado las remunicipalizaciones de las fuentes energéticas y el agua, han estado compuestas y lideradas, mayoritariamente, por mujeres (una pauta que podemos encontrar en todas partes del mundo).

En fin, puede decirse que el 8M ha sido el reflejo de voces diferentes y mil veces contradictorias unidas por un relato y un horizonte común; conscientes todas ellas de que la contingencia de un cuerpo puede ser el motor de la historia.


lunes, 19 de marzo de 2018

RARA

Hoxe dende o videoforum outras miradas proxectaremos RARA, película elexida para conmemorar neste mes de marzo o día internacional das mulleres, trátase da ópera prima da directora chilena Pepa San Martín onde retrata o poder opresor da heteronormalidade, centrándose nos efectos que ten sobre a fraxilidade dunha adolescente.

#mulleres #familia #lesbofobia #identidade #adolescencia

Pásate este luns 19 de marzo polo CC Cidade Vella, comezamos ás 19:00 h.
Rúa Veeduría 2. 15001 A Coruña



MULLERES QUE TRANSFORMAN REALIDADES



sábado, 10 de febrero de 2018

O centro Ágora acollerá desde o 3 de marzo os novos espectáculos do ciclo Ilusiooóhn!, que terá o humor como vehículo condutor

O concelleiro de Culturas presenta a tempada escénica do Fórum Metropolitano, que incidirá no papel da muller como protagonista.

O ciclo Sen Numerar, que comezará o vindeiro 24 de febreiro e inclúe representacións para o alumnado de centros educativos, contará con obras sobre a vida de María Casares, Emilia Pardo Bazán ou Frida Kahlo.

A Concellería de Culturas, Deporte e Coñecemento presentou esta mañá a tempada de primavera do ciclo Sen Numerar, a aposta polo teatro de proximidade dentro da programación municipal de artes escénicas, e que conta, como é habitual, con oferta en horario lectivo para estudantes de secundaria e bacharelato dos centros educativos da cidade. Nesta ocasión, o ciclo que se desenvolve no Fórum Metropolitano contará con diversos espectáculos que terán, tal e como sinalou José Manuel Sande, "a mulleres significativas como protagonistas", dando así cumprimento ao compromiso subscrito polo goberno local o ano pasado co programa Tempadas de Igualdade, polo que o Concello ten en conta, na súa programación escénica, a perspectiva de xénero, ademais de acadar os obxectivos recollidos na Lei Orgánica para a Igualdade. Así, Sen Numerar, que comezará o vindeiro 24 de febreiro, achegará á cidadanía a vida de mulleres como Emilia Pardo Bazán, "autora suficientemente consolidada e recoñecida entre a veciñanza", Frida Kahlo ou María Casares, "unha das figuras máis relevantes da interpretación europea", segundo apuntou Sande, nunha presentación na que tamén se avanzou a programación do ciclo Ilusiooóhn!, a serie de espectáculos nados da fusión de distintas disciplinas artísticas e que acollerá desde o 3 de marzo, como é habitual, o Centro Ágora.

Sen Numerar comezará coa representación de Política Sentimental. Un encontro necesario entre María Casares e Albert Camus, que pon de manifesto a relación mantida a nivel persoal e profesional entre ambos, a raíz da publicación da correspondencia entre a intérprete e o autor, dúas das personalidades máis relevantes do panorama cultural francés nos anos 40. A obra, interpretada por Sabela Hermida e Germán Torres, representarase o vindeiro día 24, ás 21.00 horas --como é habitual na programación deste ciclo-- no Fórum Metropolitano.

Xa no mes de marzo, o día 17 Iris Teatro presentará Frida, unha revisión da vida "dunha muller forte e valente, que sentou as bases dun novo xeito de entender o arte", segundo apuntou Begoña Llamosas, directora da programación escénica e que acompañou a José Manuel Sande na presentación. De cara ao mes de abril, o venres 6,  Emilia, de Teatro del Barrio, amosará a figura da escritora Emilia Pardo Bazán "como unha muller forte, intelixente e divertida", apuntou Llamosas, nunha obra "escrita, dirixida e interpretada por mulleres". O ciclo pecharase o 26 de maio co espectáculo Desconexión, de Santiago Cortegoso, un texto protagonizado por Xurxo Cortázar no que o individuo 299/1973 FK3 vive conectado a un semáforo regulando o paso de peóns, e ten unha dobre personalidade. Mediante a metáfora da dualidade do monifate do semáforo, Cortegoso aborda cuestións "arredor do ser e da identidade", sinalou a directora. 

As entradas para o ciclo Sen Numerar xa están á venda nas canles habituais, e poden adquirirse, por 6 euros até o día anterior á función, no despacho central de billetes da praza de Ourense (de luns a venres, agás festivos, de 9.30 a 13.00 horas, e de 16.30 a 19.30 horas), a través de www.ticketea.com ou do teléfono 902.044.226 (de luns a venres de 9.00 a 22.00 horas, sábados de 14.00 a 22.00 horas e domingos de 16.00 a 21.00 horas). Poderanse mercar tamén no Fórum o propio día da representación --sempre e cando queden entradas dispoñibles-- desde unha hora antes da función --todas as obras comezarán ás 21.00 horas--, pero neste caso o prezo será de 9 euros, agás para as persoas desempregadas, maiores de 65 ou posuidoras do Carné Xove, que aboarán 7 euros por cada espectáculo.

Ciclo Ilusiooóhn!

A programación escénica municipal, que inclúe tamén o Ciclo Principal do Teatro Rosalía, TRC Danza, Bebescena e Todo público, completarase coa posta en marcha, o vindeiro 3 de marzo, da nova tempada de Ilusiooóhn!, cunha serie de espectáculos que contarán co humor como fío condutor e nos que as compañías participantes "buscarán a risa e a complicidade do público", sinalou Begoña Llamosas. "Son espectáculos que se apoian en linguaxes e xeitos de narrar a través das expresións artísticas do novo circo, coa incorporación de novas estéticas  ou o cruzamento de disciplinas coma o teatro, a danza e a música", engadiu. En total serán cinco as obras de carácter cómico, de entre 45 e 60 minutos de duración e dirixidas a todos os públicos, as que formarán parte desta tempada que, como é habitual, ten lugar no Centro Ágora.

Así, o 3 de marzo a compañía Cirk About It presentará El Apartamento, un espectaculo acrobático gañador, no ano 2014, do premio Off Circada. De seguido, o sábado 16 de marzo, será a quenda de Paraíso pintado, un traballo no que a artista Pepa Plana se transforma nunha superheroína. Xa no mes de abril, Cair Circo chegará ao Ágora o día 27 co seu espectáculo Erori, unha obra ateigada de acrobacias, coreografías visuais de danza e malabares. Á semana seguinte, o sábado 5 de maio, o clown Marcel Gros presentará a súa proposta Universario, un espectáculo no que o intérprete adoptará diferentes pais ao longo do encontro. Finalmente, o sábado 2 de xuño, a compañía Cocote presentará Lles rois fainéants, que mestura linguaxe do teatro visual e de obxectos co humor branco inspirado en Jacques Tati e as obras de Jérome Déschamps.

As entradas para o ciclo pódense adquirir no despacho central de billetes da praza de Ourense de luns a venres, agás festivos, de 9.30 a 13.00 horas, e de 16.30 a 19.30 horas), a través de www.ticketea.com ou do teléfono 902 044 226 (de luns a venres de 9.00 a 22.00 horas, sábados de 14.00 a 22.00 horas e domingos de 16.00 a 21.00 horas)  ou no propio Centro Ágora no día de representación --no caso de quedar billetes dispoñibles-- por 9 euros cada unha, ágas para as persoas desempregadas, maiores de 65 ou posuidoras do Carné Xove, que aboarán 8 euros por cada espectáculo, e das e dos menores de 3 anos, que aboarán 2 euros. No caso de adquirir un abono de tres entradas para a mesma función, o prezo deste será de 21 euros.



viernes, 2 de febrero de 2018

Mujeres quieren parar España el 8M para visibilizar injusticias que sufren

El movimiento feminista asegura que tiene infinidad de razones para llamar a todas las mujeres de España a participar en la huelga convocada el próximo 8 de marzo y orquestada como una forma de hacer visibles todas las injusticias y discriminación a la que se ven sometidas.

Justa Montero es una de las portavoces de la coordinadora de asociaciones de mujeres que han participado en Zaragoza en un encuentro estatal para preparar esta huelga coincidente con el Día de la Mujer, de carácter internacional y que hoy ha sido presentada públicamente en Zaragoza.


Montero ha explicado que hay "infinidad" de motivos para que la huelga feminista pare todas las ciudades y los pueblos de España, como la determinación de las mujeres de no seguir estando amenazadas por las violencias machistas, sea cual sea el espacio en el que éstas se expresen; la exigencia de que la sociedad crea su palabra; y la reivindicación de poder vivir libres, para lo que es necesario cambiar las ideas, los comportamientos y las leyes.

Las mujeres, además, quieren "ser dueñas de su cuerpo y de su vida" y que este derecho sea garantizado por el Estado y respetado por la sociedad sin que la iglesia "se meta".

Exigen respeto con todas las opciones sexuales y que se eliminen los estereotipos y la discriminación de homosexuales, lesbianas y transexuales, así como que el trabajo de los cuidados sea realmente considerado como una responsabilidad social que implica la participación de los hombres, pero también del Estado, que debe de acabar con los recortes que limitan la vida de las mujeres, que son quienes generalmente se ocupan de estas tareas.

Con la movilización del 8M se pretende llamar la atención sobre el cambio "radical" del concepto de "trabajo necesario" y las condiciones en las que trabajan las mujeres, con discriminación salarial y segmentación, ha dicho Montero.

La huelga, ha precisado, va más allá de una mera convocatoria laboral ya que pretende poner de manifiesto que las mujeres participan "en todos los espacios de la vida" y siguen siendo responsables de los trabajos que sirven para cubrir las necesidades básicas de la sociedad, como la educación, la sanidad o la dependencia.

"Sin nosotras, ni se produce ni se reproduce, se para el mundo", ha enfatizado Montero, quien ha hecho un llamamiento a toda la sociedad a participar en esta huelga porque "nadie puede mirar hacia otro lado".

Va a ser "un hito", ha vaticinado, y no será "cosa de un día", sino que dará inicio a una "acción de resistencia" y formulará una propuesta de "cambio real" porque las mujeres, ha recordado, "nunca" han cejado en sus empeños. "Nos sabemos muchas y fuertes", ha insistido Montero.

La coordinadora estatal está en conversaciones con los sindicatos para ver cómo se materializa su apoyo a la convocatoria de la huelga.


As mulleres da Coordenadora galega da Marcha Mundial das Mulleres

Chamamos a secundar na Galiza o paro internacional de mulleres iniciado polas nosas irmás latinoamericanas no 2017 reclamando un mundo sen violencia e o dereito a vivirmos unhas vidas libres nun mundo máis xusto.

Queremos convidar á folga non so no ámbito laboral, tamén no ámbito dos coidados, visibilizando todos os traballos que asumimos as mulleres e sen os cales a sociedade non podería funcionar.

Este 8 de marzo a terra vai tremer porque as mulleres do mundo asumiremos un Paro Internacional de Mulleres poñendo en práctica o mundo no que queremos vivir. Un mundo onde as tarefas de coidados sexan unha responsabilidade de toda a sociedade, valorizando o traballo invisibilizado das mulleres construíndo redes, apoios e estratexias vitais en contextos difíciles e de crises.

Un mundo onde non existan as violencias económicas, o empobrecemento das mulleres, a explotación do capital sobre as economías precarias, a explotación dos Estados nacionais e dos mercados cando nos endebedan, desaparecendo a vulnerabilidade fronte á violencia machista, os feminicidios, o noso dereito ao aborto libre ...

As mulleres galegas estamos en folga para estarmos todas, nin unha menos, querémonos vivas. Porque están connosco: as vítimas dos feminicidios, as lesbianas e trans asasinadas por crimes de odio, as presas políticas, as desaparecidas, as mortas por abortos inseguros, as defensoras da nosa lingua, da nosa cultura, as que sofren acoso sexual, as encarceradas por delitos menores mentres a corrupción política, a banca e os delitos que benefician ao capital quedan impunes ...

As mulleres galegas organizámonos na folga agrupándonos a todas, en todas partes, a forza do noso movemento está nos lazos que creamos entre nós, organizámonos para mudalo todo.


Porque tecemos un novo internacionalismo, porque o movemento das mulleres emerxe como potencia alternativa, porque querémonos vivas e ceibes arriscámonos en alianzas insólitas, porque estamos para nós, este 8 de marzo é o primeiro día das nosas novas vidas, porque móvenos o desexo, 2018 é o tempo da nosa revolución.


lunes, 30 de octubre de 2017

No puedes ser feminista y no saber que es el ODS 5

ODS 5: Lograr la igualdad entre los géneros y empoderar a todas las mujeres y las niñas

Los Objetivos de Desarrollo Sostenible se proponen cambiar el curso del siglo XXI, abordando retos fundamentales como la pobreza, la desigualdad y la violencia contra las mujeres.
El empoderamiento de las mujeres es una condición previa a estos objetivos.

Por ello, alcanzar la igualdad de género y el empoderamiento de las mujeres es un objetivo en sí mismo –el Objetivo 5– dentro de los ODS. Los demás objetivos también hacen referencia a este tema e incluyen muchas metas que reconocen específicamente la igualdad y el empoderamiento de las mujeres, tanto como un objetivo como parte de la solución.

Es preciso aplicar cambios profundos a nivel jurídico y legislativo para garantizar los derechos y el liderazgo de las mujeres en todo el mundo. A pesar de que el 47 por ciento de las y los líderes mundiales dice estar a favor de las cuotas de género en las juntas corporativas, las mujeres siguen teniendo una escasa representación en los puestos de liderazgo y dirección en los sectores público y privado. Las mujeres ocupan menos de una tercera parte de los puestos de dirección de nivel medio y alto.

Si bien el 39 por ciento de los países de todo el mundo ha utilizado algún tipo de sistema de cuotas para aumentar la representación de las mujeres en la política, la paridad dista de ser una realidad: en 2017, sólo el 23,4 por ciento de los miembros de parlamentos nacionales son mujeres.

En el mercado laboral, las mujeres en todo el mundo ganan 0,77 céntimos por cada dólar que ganan los hombres. Al mismo tiempo, soportan una carga de trabajo de cuidados y doméstico no remunerado tres veces mayor que la de los hombres: desde cocinar y limpiar hasta ir a buscar agua y leña, o cuidar de hijas e hijos y personas de mayor edad.

Ningún país del mundo es ajeno a la pandemia de la violencia por parte de un compañero sentimental: 1 de cada 5 mujeres y niñas de edades comprendidas entre los 15 y los 49 años en 87 países afirmó haber sufrido violencia sexual y/o física por parte de un compañero sentimental; 49 países no tienen leyes que protejan específicamente a las mujeres ante la violencia doméstica.

Las prácticas nocivas como, por ejemplo, el matrimonio infantil y la mutilación genital femenina, siguen impidiendo que las mujeres y las niñas tengan igualdad de oportunidades. Las cifras son abrumadoras: al menos 200 millones de mujeres y niñas han sido sometidas a la mutilación genital femenina; y más de 750 millones de mujeres y niñas que están vivas hoy en día se casaron antes de cumplir los 18 años.

Para alcanzar la igualdad de género y el desarrollo sostenible de aquí a 2030 será necesario intensificar los esfuerzos en todos los frentes. ONU Mujeres trabaja para empoderar a las mujeres y las niñas a través de todos sus programas y actividades de promoción.


viernes, 8 de septiembre de 2017

Flibanserina. Por qué es peligroso llamarla “viagra rosa”, la letra pequeña y por qué digo que no la usaría en mis pacientes

Estos días se habla mucho de la flibanserina, fármaco que acaba de aprobar la FDA (autoridad estadounidense en materia de fármacos), con el nombre de Addyi®, para “el tratamiento de mujeres premenopáusicas con desorden por deseo sexual hipoactivo, generalizado, adquirido”, más conocido como HSDD, por sus siglas en inglés. O sea, mujeres con poco deseo sexual durante mucho tiempo. 
Me gustaría exponer aquí mi opinión sobre este tema, y en particular sobre lo que no se está diciendo de este fármaco, que es mucho. También resaltar que lo que diga la FDA no tiene autoridad fuera de Estados Unidos, aunque sí suele facilitar el camino para lo que pasa después en otros lugares cuando se tramitan los permisos de nuevos fármacos.

Qué es la flibanserina o viagra rosa

Pero me gustaría empezar contando la que ha sido hasta ahora la única vez que he tenido miedo estando en mi consulta. Hace un par de años, justo cuando se hablaba mucho de ello porque se intentaba por segunda vez que la FDA aprobara la flibanserina, llamó un hombre a pedir cita, diciendo que quería que le diera a su mujer viagra femenino. He de admitir que mi mente tradujo esa frase en una solicitud de ayuda por falta de deseo, no en que quería literalmente una pastilla para su pareja. Así que los cité, y allí llegaron.

Eran una pareja de unos 50 años, que vivían en ciudades diferentes y se veían cuando podían. Él era técnico en algo que no recuerdo y ella empleada de la limpieza, ambos con un nivel educativo más bien bajo. Hablaba él todo el tiempo, insistiendo en que ella no disfrutaba de los encuentros. Rascando un poco, salió a relucir que “no me hace sentir hombre porque no grita”, y, rascando un poco más, que él tenía serias dificultades de erección. Sin embargo ella, muy calladamente, insistía en que ella sí disfrutaba y que no tenía ningún problema.

Cuando volvió a aparecer el tema de la pastilla para ella, le expliqué que no existía tal cosa, pero que sí que podíamos trabajar varios temas. Creí que la cosa iba bien hasta que al salir, la recepcionista intentó cobrarles la sesión, y fue cuando el hombre no tuvo reparo en volver a entrar en la consulta para insultarme y amenazarme, además de decir que no pensaba pagar porque yo no había hecho exactamente lo que él exigía, es decir, darle pastillas a su mujer. Ese día tuve miedo. Y lo menciono ahora porque me parece que es un buen ejemplo de lo que pasa cuando se habla de “viagra rosa” o “viagra femenino”: se crean expectativas absolutamente falsas, y se hace pensar a la gente que tal cosa existe cuando ni siquiera conceptualmente puede existir.

El peligro de llamar viagra rosa a la flibanserina

Porque no son comparables, en nada. Pero empecemos por el principio, y es no hablar de Viagra® sino en general de los inhibidores de la fosfodiesterasa 5 (IPDE5), o sea sildenafilo (Viagra®), tadalafilo (Cialis®) y vardenafilo (Levitra®), porque son moléculas muy parecidas que se comportan de manera similar y sirven para lo mismo.

Las cosas en que NO se parecen la flibanserina y los IPDE5:
Quién los usaría: primera diferencia fundamental: los IPDE5 son para hombres y la flibanserina para mujeres. Mundos eróticos diferentes. Rutas diferentes. Deseos diferentes. Fisiologías diferentes. Conocimiento científico muy diferente. Ya solo por eso sería absurdo compararlos.

Para qué se usan: la flibanserina se usaría para mujeres con poco o ningún deseo. Los IPDE5 para hombres con dificultades de erección de origen orgánico, pero con deseo (que si no, ¿para qué iban a pedir erectar?). Es decir, nada en común. Una cosa es desear o no, y otra erectar o no. Más concretamente, la flibanserina se ha estudiado en mujeres con lo que el fabricante define como “desorden por deseo sexual hipoactivo, generalizado, adquirido, caracterizado por un bajo deseo sexual que causa estrés o dificultades interpersonales marcados, y que NO se debe a una condición médica o psiquiátrica concomitante, problemas en el seno de la relación o los efectos de algún fármaco u otras drogas.”

Cómo actúan: la flibanserina se ocupa de bloquear o desbloquear ciertos receptores en el cerebro, es decir, de facilitar u obstaculizar una de las rutas de la química cerebral, aunque el propio fabricante admite que no se sabe por qué actuaría sobre el deseo femenino.1,2 Mi opinión es que dado que desconocemos las rutas bioquímicas del deseo femenino, es complicado actuar sobre ellas. Por su parte, los IPDE5 actúan sobre la química del pene, que es bien conocida, y por lo tanto susceptible de ser cambiada. Lo que hacen es evitar que la PDE5 rompa la molécula que permite la erección (GMPc), de manera que ante la estimulación erótica adecuada (que genera GMPc), la erección aparece. Y eso se sabe bien desde hace mucho tiempo.

Cómo se usan: si vas a usar un IPDE5, te tomas la pastillita un rato antes del encuentro erótico, es decir, sólo cuando la necesitas. No necesitas tomarla todos los días, y por lo tanto evitas medicalizarte la vida y tener efectos secundarios innecesarios. En cambio si vas a tomar flibanserina, tienes que tomarla todos los días durante varias semanas (si es que te hace algo, que si no, te dicen que la interrumpas después de 8-12 semanas). Tengas o no encuentros, pareja, oportunidad, etc.

Efectos secundarios y contraindicaciones:
Los IPDE5 tienen algunos efectos secundarios como dolor de cabeza, rubor facial, congestión nasal, mareo, dolor de estómago o problemas de visión, y están contraindicados básicamente en personas alérgicas a ellos, que toman algún medicamento a base de nitratos (para el corazón), que no deben tener encuentros eróticos por algún problema de salud (por ejemplo riesgo de infarto cardíaco), o que tienen una enfermedad ocular rara (neuropatía óptica isquémica anterior no arteriolítica).4 O sea, pocos hombres tendrían problemas para tomarlos.

La flibanserina produce mareo, somnolencia, náuseas, fatiga e insomnio, pero especialmente hipotensión y síncope, riesgo que aumenta mucho si se bebe alcohol, por lo que está clara y reiterativamente contraindicado beber si se está tomando este medicamento. Este riesgo también aumenta si se toman anticonceptivos hormonales.1 O sea, contraindicaciones y efectos secundarios que afectan a una gran proporción de mujeres en edad fértil.

Cómo se evalúa su eficacia: diferencia abismal. Para evaluar los IPDE5, se ve la erección, se mide, se cuenta, se cronometra. Se comparan los números y se sacan estadísticas. Pero, ¿cómo se mide el deseo? ¿Cómo se cuenta? ¿Cómo se evalúa de manera realista? ¿Cómo se compara y cómo se le hacen pruebas estadísticas? Existen encuestas y cuestionarios complejos, que son los que se han usado en este caso. Dan una idea de lo que pasa, pero nunca un panorama objetivo, como en otros temas más cuantitativos. Dependen en gran medida de la memoria, del humor, de la vida cotidiana. El deseo no es contabilizable.

Cosas en que SÍ se parecen la flibanserina y los IPDE5: ambas entran en ese cajón tabú que es el sexo, del cual es muy difícil hablar en términos objetivos y científicos, y que además vende muy bien. Vende titulares, vende revistas, vende sueños, vende tabúes y vende pastillas. Yo creo que no parecen en nada más.

Aprobación de la flibanserina (Addyi)
Dos días después de que la FDA votara a favor de la aprobación de la flibanserina para tratar el HSDD el pasado 4 de julio de 2015, apareció publicada una carta en JAMA, la prestigiosa revista científica de la Asociación Médica Americana, en la que tres de los miembros del comité que votó a favor cuentan cómo se llegó a ese resultado.

Esta era la tercera vez que se intentaba la aprobación de este medicamento. La primera, en 2010, fue rechazado por unanimidad porque no pudieron demostrar su eficacia, y porque tenía muchos efectos secundarios. En ese momento Boehringer Ingelheim dejó de lado la investigación, y la molécula fue comprada por Sprout, una compañía recién fundada con el objetivo de adquirirla.6  Volvieron a intentar su aprobación en 2013, con un nuevo estudio en el que medían el deseo sexual de otra manera y obtenían resultados con mayor relevancia estadística (que no clínica). Sin embargo, la FDA respondió que, teniendo en cuenta el efecto placebo, sólo entre el 8 y el 13% de las mujeres opinaban que su problema había mejorado mucho, y que el tema de los efectos secundarios seguía siendo preocupante, en especial el riesgo de hipotensión y sedación (28,6% con flibanserina vs. 9.4% con placebo), sobre todo si se usaba simultáneamente con alcohol o algunos medicamentos como los anticonceptivos orales. Así que obtuvo un nuevo rechazo.

En 2015 volvieron a pedir la aprobación, sin ningún estudio que demostrara nada nuevo sobre su utilidad, pero con una demostración de que no afectaba la capacidad de conducción al día siguiente y con un estudio que confirmaba el peligro de usarlo con alcohol. Llama la atención que éste último se hizo en 25 voluntarios sanos, de los cuales 23 eran hombres. ¡Para aprobar un fármaco para mujeres! Obtuvieron la aprobación.

¿Qué pasó en el medio? Pues como afirman entre otros los autores de la carta5 y el New York Times6, apareció un potente lobby, llamado “Even the score” (algo así como “igualar el marcador”, www.eventhescore.org), patrocinado por la propia Sprout, que con el argumento de la “equidad de género” presionó a la FDA, diciendo que “ha aprobado 26 fármacos para disfunciones sexuales en hombres y ninguno en mujeres”. En su página web asumen como su gran triunfo esta aprobación, para lo que llaman el tratamiento de “una falta de deseo persistente, biológica, que causa estrés” (http://eventhescore.org/get-the-facts/). Sin comentarios.

Lo que significa tomar flibanserina (Addyi)
Como todos los medicamentos, la flibanserina se desarrolló mediante una serie de ensayos clínicos en los que se comparaba lo que pasaba a un grupo de mujeres que tomaban el fármaco versus un grupo que tomaba placebo (sin saber lo que estaban tomando). Y como en todos los medicamentos, las características de las personas que se seleccionan para esos ensayos determinan qué tan generalizables son los resultados y a quienes se supone que pueden beneficiar.

Los tres ensayos de flibanserina exigían que fueran mujeres premenopáusicas con HDDS durante al menos 6 meses según una serie de cuestionarios (FSDS-R, SIDI-F), en una relación monógama estable, heterosexual, “comunicativa y segura”, con un hombre sano, “sexualmente funcional”, y que se usara un método anticonceptivo fiable. No podían estar tomando otros medicamentos (de una larga lista de 5 páginas), ni estar embarazadas ni lactando ni 6 meses postparto, ni deprimidas, ni haber sufrido cambios importantes de vida recientemente, ni tener una larga lista de enfermedades.7 Es decir, un grupo muy seleccionado de mujeres sanas y sin problemas, con parejas ejemplares, poco representativo de la vida real.

Participaron 2.375 mujeres, 7 la mitad recibieron 100 mg de flibanserina al acostarse y la mitad placebo, durante 6 meses. En promedio tenían 36 años, llevaban 11 de relación estable y 5 con problemas de deseo.

Se les evaluaron varios aspectos para saber si el fármaco funcionaba o no:
El número de “encuentros sexuales satisfactorios” (ESS) al mes: les preguntaban si había habido encuentro y si había sido satisfactorio para ellas. En realidad, este parámetro mide encuentros, no deseo, que es lo que se busca mejorar.

En dos estudios midieron el deseo mediante un diario electrónico en el que hacían una valoración diaria que oscilaba entre 0 (no deseo) y 3 (deseo fuerte). O sea, al mes, la puntuación oscilaba entre 0 y 84.

En el tercer estudio (después del primer rechazo de la FDA), usaron las preguntas del FSFI-D que son: “¿durante las cuatro últimas semanas, con qué frecuencia sintió deseo o interés sexual?” y “¿durante las últimas cuatro semanas, cómo valoraría su grado de deseo? Se da una puntuación a cada una y el resultado final puede oscilar entre 1.2 y 6.0.
Como resultado secundario, les hicieron la pregunta 13 del FSDS-R: durante la última semana, ¿con qué frecuencia se sintió molesta por el bajo deseo sexual?.

¿Y qué encontraron?
En esta tabla resumo los resultados1, para no tener que poner miles de números en el texto. Las celdas muestran lo que había en el mes previo al tratamiento y después de 6 meses en el estudio.

Eficacia de flibanserina
La lectura sería:
En los tres estudios aumenta el número de encuentros satisfactorios tanto con placebo como con el fármaco. Restando lo que hace el placebo, lo que hace el fármaco es aumentar casi un encuentro por mes. Eso es estadísticamente significativos, que es lo que se busca en estos estudios. La pregunta es si es relevante para la paciente.

En los dos estudios que usaron el diario electrónico para valorar el deseo, la puntuación aumentó alrededor de 2 puntos, en una escala de 0 a 84. No es estadísticamente significativo, es decir no hay diferencias entre tomar placebo o fármaco.
En la escala que pregunta por el deseo en el último mes, lo que hace el fármaco es aumentar menos de medio punto.
En la escala que mide qué tanto estresa la falta de deseo, el fármaco es capaz de disminuir el estrés menos de medio punto.

Y todo esto, ¿con qué efectos secundarios?
Pues con muchos más en el grupo que recibió flibanserina en comparación con placebo. Estos son los porcentajes en los tres estudios de arriba más algunos adicionales, en total más de 3000 pacientes. Pero ojo, pacientes sanas, ejemplares, que no tomaban otros fármacos capaces de interactuar con la flibanserina. Es decir, que en la vida real esto probablemente sea más grave.

Efectos secundarios de la flibanserina
Por otra parte, y visto que el alcohol empeora significativamente los efectos secundarios,  la FDA exigió que se contraindicara formalmente su uso durante el tratamiento. Tanto les preocupa, que exigieron que para poder recetar flibanserina, los médicos y las farmacias que lo dispensen tienen que certificarse para ello, mediante un procedimiento que se llama programa REMS. Es sencillo, pero hay que hacerlo y comprometerse a convencer a las pacientes por todos los medios de que no pueden beber nada de alcohol. Y el prospecto1 está lleno de “cajas negras”, es decir recuadros resaltados en que se recuerda esto.  También advierten que los efectos secundarios aumentan con muchos medicamentos, en particular con los anticonceptivos orales.

En resumen:
Es decir, y para contestar a la pregunta de qué se puede esperar: si eres una paciente modelo con un problema de deseo grave y duradero, y por lo demás sana y con una pareja cariñosa e involucrada, puedes esperar que, tras tomar el fármaco todas las noches durante seis meses, y sin probar el alcohol mientras tanto, tengas un encuentro satisfactorio más al mes, que tu deseo aumente ligeramente, y con ello disminuya ligeramente tu preocupación al respecto. A cambio tienes el riesgo de estar adormilada y mareada, con náuseas y malestar, especialmente si tomas anovulatorios orales. Si no eres este tipo de paciente modelo, no se sabe lo que puedes esperar, porque no hay estudios.

Por todo esto, y porque creo que el famoso trastorno por deseo hipoactivo es una etiqueta que no refleja nada, la flibanserina no forma parte de mis herramientas terapéuticas. Y aquí añadiría una petición: que dejemos de usar la expresión “viagra rosa”, que con ello le hacemos el juego a los de Sprout, y contribuimos a crear expectativas… falsas.